Thể thao – Một phần thiết yếu của hành trình nên thánh

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn khi còn sống chắc chắn rất lạc quan bởi trong bài hát “Mỗi ngày tôi chọn một niềm vui” của mình, ông đã viết:

“Mỗi ngày tôi chọn một niềm vui
Chọn những bông hoa và những nụ cười
…
Và như thế tôi sống vui từng ngày
Và như thế tôi đến trong cuộc đời
Đã yêu cuộc đời này bằng trái tim của tôi.”

Cũng vậy, trong nhịp sống của hành trình đời tu, chúng ta thường tìm kiếm cho mình mỗi ngày một niềm vui nhỏ với Chúa, người bạn đời trăm năm, để không rơi vào “hố sâu nhàm chán” của ngày nào cũng thế, ngày nào cũng vậy. Niềm vui ấy có thể là khoảnh khắc tĩnh lặng bên Thánh Thể, là khi thả hồn mình vào trong những lời kinh tiếng hát, cũng có thể là khi đọc sách thiêng liêng, hay chăng là thỏa sức đam mê mục vụ cũng như tự do làm một điều gì đó trong thánh ý của Ngài. Tất thảy những khoảnh khắc này dường như đã tạo nên một đời sống chiêm niệm trong hoạt động. Thiên Chúa không chỉ hiện diện trong nhà nguyện, Ngài còn hiện diện trong chính sức sống mãnh liệt của thân xác con người tại bất cứ đâu và trong giờ phút nào. Bởi đó, thể thao, niềm vui của một ngày sống như một lẽ dĩ nhiên, cũng được gọi là “giờ thánh” để tôi luyện, làm mới đền thờ Chúa Thánh Thần và thắt chặt tình huynh đệ mỗi ngày.

Chúng ta xác tín rằng, Thiên Chúa ở khắp mọi nơi; cách riêng trong đời tu, Ngài hiện diện từ “nhà nguyện” đến “sân chơi”. Tôi còn nhớ quan điểm của triết gia Platon về con người: thân xác là ngục tù của linh hồn; Aristotele thì ngược lại: linh hồn là hình thể của con người và con người là một đơn nhất bản thể gồm linh hồn và thân xác. Về phần mình, chúng ta tin rằng Thiên Chúa tạo dựng con người có nam có nữ, có xương có thịt. Việc chăm sóc sức khỏe không phải là sự chiều chuộng bản thân ích kỷ, mà là hành vi thờ phượng bởi con người được dựng nên theo hình ảnh của Thiên Chúa (St 1,27). Chúng ta đều biết một sự thật: cơ thể uể oải vì thiếu vận động sẽ kéo theo một tinh thần vật vã. Ngược lại, khi một người đi tu đổ mồ hôi trên sân bóng, đó là lúc họ đang chăm sóc “tặng phẩm độc nhất” mà Chúa ban để phục vụ anh chị em đồng loại. Thể thao là chối bỏ sự u lì, triệu hồi sự linh động; là sự kỷ luật tập thể để thắng được cơn cám dỗ “lười nhác” của cá nhân; là sự kiên trì, chịu khó để tập luyện một điều mà chưa bao giờ mình dám nghĩ tới. Quả thế, Thiên Chúa luôn đồng hành trong mỗi giờ thể thao của cộng đoàn tu.

Kế đến, thể thao – yếu tố làm nên linh đạo cộng đoàn tu: hiệp thông, hiệp nhất sống động. Nếu nhà nguyện là nơi chúng ta hiệp thông với Chúa, thì sân thể thao là nơi chúng ta hiệp thông với nhau một cách chân thực nhất. Một điều không thể chối cãi là những nghi lễ và phẩm trật tạo nên một khoảng cách vô hình, khoảng cách lớn mà chúng ta có lúc không tưởng tượng nổi, khiến cho anh em, chị em có thể không còn muốn sít lại gần nhau. Nhưng trên sân cỏ, mọi rào cản ấy phải lụi tàn, tan biến và nhường chỗ cho “anh anh, em em”. Thật vui biết bao khi thấy một “anh bề trên” ra sân để chơi bóng đá, chơi pickleball hay chơi cầu lông cùng các anh em nhỏ; hay anh em cùng cụng tay, ôm vai bá cổ mỗi một lần ai đó ghi bàn. Lúc này đây, không có bài giảng hoặc bài huấn đức nào thuyết phục hơn một đường chuyền “chuẩn như đặt chỗ, hay một “bàn thắng vàng”; không có lời an ủi nào giá trị hơn một cái vỗ vai khi đồng đội bỏ lỡ cơ hội, hụt hơi hay “chân gỗ”. Thể thao dạy chúng ta bài học về sự khiêm nhường: biết chấp nhận thất bại mà không oán trách, biết chiến thắng mà không kiêu ngạo, nhưng trên hết là anh em được vui với với nhau. Đây có thể là chiến trường tôi luyện nhân đức thực tế nhất cho đời sống chung.

Tiếp nữa, thể thao – “phao cứu trợ” cho tâm hồn và tái tạo năng lượng cho người đi tu. Đời sống dâng hiến, với những cách thức tu tập, bổn phận mục vụ hay những thao thức thiêng liêng khác nhau, đôi khi tạo nên những áp lực tâm lý đè nặng. Giờ thể thao đóng vai trò như một một chiếc phao cứu trợ an toàn. Khi mồ hôi đổ xuống, những căng thẳng, những hờn giỗi hay những suy tư tiêu cực cũng theo đó mà thoát ra ngoài. Nó điều tiết cơ chế sinh lí, giải tỏa những áp lực hay căng thẳng đang bị dồn nén, tồn đọng và bành trướng trong cơ thể con người để giữ gìn sức khỏe cho cả một hành trình dâng hiến. Không khí trong giờ ăn trước khi ra sân là bữa tiệc của “võ miệng” với muôn kiểu “tưởng tượng” gay cấn. Và sau một giờ “khua chân múa tay” trên sân, ta thường cảm thấy mình nhẹ nhõm và bao dung hơn. Chính sự sảng khoái về thể lý này sẽ thêm hương vị cho bầu khí giờ ăn tối, ai ai cũng tươi trẻ và rạng ngời, giờ kinh tối sốt sắng hơn, giấc ngủ sâu hơn và hứa hẹn một ngày mai tràn đầy năng lượng hơn. “Ở đâu có tu sĩ, ở đó có niềm vui” (ĐGH Phanxicô), do đó, một tu sĩ khỏe mạnh, năng động luôn có sức hút truyền giáo mạnh mẽ hơn một người luôn ủ rũ, trì trệ, nặng nề về thân xác hay tinh thần, hệ quả từ lối sống thụ động hằng ngày.

Tóm lại, thể thao trong cộng đoàn tu trì không phải là giờ nghỉ ngơi bên lề đời sống dâng hiến, mà là một phần thiết yếu của hành trình nên thánh. Nó bắt buộc phải có để phục vụ cho người tu. Giờ thể thao là cơ hội để tôn vinh sự sống, để học cách yêu thương anh em trong từng bước chạy, là giải tỏa hay kiềm chế cảm xúc, và để rèn luyện ý chí sắt đá trên chặng đua tiến về nước Trời. Do đó, chúng ta đừng để giày thể thao của mình trở nên vật được trưng bày trong tủ kính, là chỗ để nhện giăng tơ kết tình se duyên, hay là chỗ để các bạn tò vò đóng bụi làm tổ, vì mỗi phút giây vận động trên sân cũng chính là một khúc ca tạ ơn không lời dâng lên “người bạn đời” của mình. Tắt một lời, “Ai vui vẻ dâng hiến thì được Thiên Chúa yêu thương” (2Cr 9,7).

Joschu Lamgiang